 alem-i sağir
Demirbaş
|
 |
« : Ağustos 23, 2008, 08:31:24 » |
|
 |
|
 |
 |
Nesh, Hanefi mezhebinde geniş ve önemli bir yer tutar. Nitekim Ebu Hanife'nin Kitab ve Sünnette neshin mevcudiyetini kabul etdiği ve bilhassa nasih ve mensuhu ayırmada çok titiz davrandığı belirtilir.[1223]
Ebu Hanife, Kur'an’daki neshle ilgili olarak şöyle der:
"Biz biliyoruz ki, Hz. Peygamber iki çeşit tefsir etmezdi. Onun nasih olanını bütün insanlara nasih olarak açıkladı, mensuh olanını da insanlara mensuh olarak açıkladı".[1224]
Hadislerdeki neshle ilgili olarak da o, şunları söylemektedir:
"Bu rivayetler böylece ihtilaflı olarak geldi. Çünkü bunların içinde nâsih de var, mensuh da. "Biz nasıl duymuşsak öyle rivayet ederiz diyorlar". Yazık onlara, akıbetlerinin ne olacağına ne kadar az önem veriyorlar. Oturup, insanlara bazılarının mensuh olduğunu bildikleri hadisleri rivayet ediyorlar. Halbuki bugün, mensuhla amel etmek dalâlettir, insanlar da onların rivayet ettiği hadisi alıp sapıtacaklar".[1225]
Hanefilere göre neshin geçerli olup olmadığı yerler şunlardır:
1- ALLAH'ın isim ve sıfatlarında nesh olmaz.[1226]
2- Kendisinde, "hâlidîne fîhâ ebedâ" gibi ebedîlik bildiren ve "ilâ yev-mi'1-Kıyâme" gibi hükmün kıyamete kadar yürürlükte olduğunu ifade eden lafızların bulunduğu meselelerde nesh carî olmaz.[1227]
3- Hz. Peygamber'in koyduğu ve hayatında neshetmediği hükümler ondan sonra nesholunamaz. [1228]
4- Nesh emir ve nehiylerde olur [1229] ve bu da ancak Kitab ve Sünnete münhasırdır. [1230]
Nesh dört şekilde vaki olur:
1. Kitabın Kitabla neshi
2. Sünnetin Sünnetle neshi
3. Kitabın Sünnetle neshi
4. Sünnetin Kitabla neshi.[1231]
Serahsi’nin belirttiğine göre, ilk iki kısımdaki neshin cevazı konusunda ulema arasında ihtilaf yoktur.
İmam Şafiî son iki kısmı kabul etmez. [1232]
Hanefılere göre kıyas, neshedici olmamakla beraber [1233]icma ile neshin carî olduğu ihtilaflıdır.[1234]
Sahih olan, icma ile de neshin vaki olmamasıdır.[1235]
Şimdi neshin Sünnette carî olan kısımlarını inceleyelim:[1236]
[1223] Saymerî, Ahbâr, 25.
[1224] Ebu Hanife, el-Alim ve'1-Müteallim, 13.
[1225] Age.. 13.
[1226] Age., 13;Pezdevî,Usul, III, 163.
[1227] Serahsî, Usul, II, 60; Pezdevî, Usul, III, 164.
[1228] Aynı yerler.
[1229] Ebu Hanife, el-Alim vel-Mûteallim, 13.
[1230] Molla Hüsrev, Mir'at, 201.
[1231] Serahsî, Usul, II, 67.
[1232] Serahsî, Usul, II, 67.
[1233] Pezdevî, Usul, III, 174.
[1234] Sahabe icmaının Kur'an ayetini neshedeceğini Ebu'l-Hasen el-Kerhî kabul etmektedir. Bkz. Kethî, Usul, (Te'sisü’n-Nazar içinde) s. 84.
[1235] Pezdevî, Usul, III, 175; Serahsî, Usul, II. 66-67.
[1236] Dr. İsmail Hakkı Ünal, İmam Ebu Hanife'nin Hadis Anlayışı Ve Hanefi Mezhebinin Hadis Metodu, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları: 211-212
|
|
 |
|
 |
|
|
|
|
|
Logged
|
İnsan koca kafalı olmamalı hoca kafalı olmalı..
|
|
|
|
|
alem-i sağir
Demirbaş
|
|
« Yanıtla #1 : Ağustos 23, 2008, 08:32:05 » |
|
|
|
|
|
|
|
1 - Sünnetin Sünnetle Neshi
Bu, şu şekilde cereyan eder:
Mütevatir haber, her türlü haberi tahsis ve neshettiği gibi, meşhur haberler de mütevatir haberi neshedebilir.[1237] Dolayısıyla meşhur haber, âhad haberi neshedebilir. Fakat mütevatir ve meşhur haberler, âhad haberlerle nesh edilmezler.[1238]
Ancak, haber-i vahidin diğer bir haber-i vahidi neshi caizdir.[1239]
Mürsel hadislerle de nesh caiz değildir.[1240]
Hadislerde nâsih ve mensuh şu yollarla bilinir:
a- Hz. Peygamber'in işaret ve tahsisiyle.
Kabir ziyaretini ve kurban etlerinin üç günden fazla tutulmasını, önce meneden sonra serbest bırakan hadislerde olduğu gibi bizzat Hz. Peygamber önceki bir hükmün geçerliliğini kaldırmıştır.[1241]
İmam Muhammed, 2. hadisle ilgili olarak şöyle der:
"Biz bunu benimseriz. Kurban etini üç günden fazla bekletmek ve ondan faydalanmakta mahzur yoktur. Peygamber (s.a.v.), yasaklamasından sonra bu konuda ruhsat vermiştir. Son sözü, ilk sözünü neshetmiştir. Ebu Hanıfe'nin görüşü de budur.[1242]
b- Aynı meseleyle ilgili olarak, iki veya daha fazla hadisin tearuz etmesiyle bilinir. Bu durumda vürud tarihlerine bakılır. Vürud tarihi önce olanın neshine karar verilir.[1243] Vürud tarihleri belli olmazsa telif (uzlaştırma) cihetine gidilir.[1244] Bu neshe örnek olarak, "ateşte pişmiş birşeyi yiyenin abdest alması gerektiği"ni bildiren hadisin daha sonra, bu durumda abdestin gerekmiyeceğini bildiren hadislerle neshedilmesi gösterilir.[1245] Sabah namazında kunut okunmasının neshedilmesi ile [1246] Ureniyyîn hadisinin neshi de bu çeşit neshe örnek gösterilmektedir. [1247]
c- Bir ravinin, rivayet ettiği hadise muhalif hareket etmesiyle de nesh anlaşılmış olur.
Meselâ Ebu Hüreyre'nin, "köpeğin ağzını sürdüğü kabın 7 kere yıkanması gerektiğini" [1248] bildiren kendi rivayetine aykırı hareket etmesi bu tür neshe örnek gösterilir.[1249]
[1237] Molla Hüsrev, Mir'at, 189,203.
[1238] Age., 202.
[1239] Pezdevî, Usul, III, 186.
[1240] Serahsî, Usul, 1,361.
[1241] Age., II, 77; Pezdevî, Usul. III. 186.
[1242] Şeybânî, Muvatta, 215.
[1243] Serahsî, Usul, II, 13.
[1244] Tahâvî, Şerlin Meâni'1-Âsâr, IV, 274.
[1245] Şerhu Meâni'l- Asar, I, 62-71.
[1246] Age., I, 241-254; Zebîdî, Ukûdü'I-Cevahir. I. 62-65.
[1247] Pezdevî, Usul, I, 291.
[1248] Buhari, Vudû, 33.
[1249] Tahâvî, Age., I. 21-24; Serahsî, Usul, II, 6. Dr. İsmail Hakkı Ünal, İmam Ebu Hanife'nin Hadis Anlayışı Ve Hanefi Mezhebinin Hadis Metodu, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları: 212-213
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Logged
|
İnsan koca kafalı olmamalı hoca kafalı olmalı..
|
|
|
|
|
alem-i sağir
Demirbaş
|
|
« Yanıtla #2 : Ağustos 23, 2008, 08:32:20 » |
|
|
|
|
|
|
|
2- Sünnetin Kitabla Neshi
Hanefilere göre, Sünnetin Kitabla neshi caizdir. Zira Hz. Peygamber, Medine'ye geldiklerinde 16 ay Mescid-i Aksa'ya doğru yönelerek namaz kıldılar. Bu hüküm Kur'an'la değil, fiilî sünnetle sabitti. Daha sonra bu Sünnet, "yüzünü Mescid-i Haram'a doğru çevir" [1250] ayetiyle neshedildi.[1251]
Yine, Hz. Peygamber'in müşriklerle yaptığı Hudeybiye anlaşmasının şartlarından olan, "şayet müşriklerden birisi müslüman olarak Medine'ye gelirse derhal geriye iade edilecektir" şartı, "o kadınları kâfirlere geri göndermeyin" ayetiyle neshedilmiştir.[1252]
3- Kitabın Sünnetle Neshi
Hanefilere göre, Kitabın Sünnetle neshi şu kayıtlara bağlıdır:
a- Mütevatir ve meşhur haberle Kur'an ayetlerinin neshi caizdir.[1253]
b- Haber-i vâhidle ayetin neshi Peygamber (s.a.v.)'den sonra caiz değildir.[1254]
c- Mürsel hadislerle ayetin neshi caiz değildir.[1255] Kitabın kendi dışındaki birşeyle neshine Serahsî şu örneği verir: Kur'an'ı Kerim'de Peygamber'e hitaben nazil olan,
"Ey Muhammed! Bundan sonra sana hiçbir kadın helâl olmadığı gibi, zevcelerini boşayıp başkalarıyla değiştirmen de helâl değildir" [1256]ayeti, Hz. Aişe ve İbn Ömer'in rivayet ettikleri, "Resulullah (s.a.v.), dünyadan ayrılmadan önce kadınlar ona mubah kılındı" [1257] haberiyle nesholunmuştur.[1258]
[1250] Bakara: 144.
[1251] Serahsî, Usul, II, 76.
[1252] Age., II, 77; Pezdevî, Usul, III, 182 (Ayet: Mümtehine. 10).
Dr. İsmail Hakkı Ünal, İmam Ebu Hanife'nin Hadis Anlayışı Ve Hanefi Mezhebinin Hadis Metodu, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları: 213
[1253] Serahsî, Usul, II. 77; Kesfu'l-Esrâr, III. 182.
[1254] Serahsî, Usul, II, 77. Kitabın haber-i vâhidle neshi, kıblenin tahvilinin Kuba ehline bir kişi tarafından haber verilmesinde olduğu gibi ancak Hz. Peygamber hayatta iken caizdir. (Bkz. Age.. II. 77-78).
[1255] Pezdevî, Usul, III. 5; Serahsî, Usul. I, 361.
[1256] Ahzab: 52.
[1257] Serahsî, Usul. II. 75.
[1258] Krş. Pezdevî. Usul. III. 182. Dr. İsmail Hakkı Ünal, İmam Ebu Hanife'nin Hadis Anlayışı Ve Hanefi Mezhebinin Hadis Metodu, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları: 213-214
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Logged
|
İnsan koca kafalı olmamalı hoca kafalı olmalı..
|
|
|
|
|
|
