Fetihten sonra ikinci cuma namazının kılındığı mabet: Zeyrek


	Fetihten sonra ikinci cuma namazının kılındığı mabet: Zeyrek AHMET DOĞRU İstanbul’da yaşıyorsanız ya da yolunuz bu şehre düşerse, ‘serçeden başka kuş, Zeyrek’ten başka yokuş bilmez’ sözüne kulak asmayıp Zeyrek’e gidin. Haşmetli, ama terk edilmişlik hissiyle mahzun Zeyrek Camii’ni ziyaret edin. Eğri büğrü sokaklardan Haliç’e kadar inin. Fatih Sultan Mehmed’in ansızın karşınıza çıkan ‘mutlu askerleri’ne; şehit düştüğü yol ortasında yatan Beşinci Sekbanbaşı’ya, Bıçakçıbaşı Haydar’a, Kasapbaşı Timurhan’a selam verin. Saraçhane'den Unkapanı'na inen Atatürk Bulvarı'nın eski ismi Fil Yokuşu'dur. Zira yolun solunda uzanan sur kalıntıları, Yavuz zamanında fil ahırı olarak kullanılmıştır. Öyle rivayet ederler. Sedat Hakkı Eldem'in Ağa Han Mimarlık Ödülü'nü aldığı Sosyal Sigortalar Kurumu binalarının arkasında ise Zeyrek Yokuşu yükselir. "Serçeden başka kuş, Zeyrek'ten başka yokuş bilmez" sözü, her ne kadar anlayışı kıt kimseler için kullanılsa da Zeyrek, İstanbul'un görülmeye değer mekanlarından biri. Haliç'e kuşbakışı nazar eden semt, sağında Şehzadebaşı, karşısında Süleymaniye, arkasında Fatih külliyeleri, solunda Altın Boynuz ve Galata arasında tarih içinde yolculuğa çıkarıyor. Bizans'ın seçkin yerleşim alanı, fetihten sonra karakteristik bir Müslüman mahallesi olmuş. Günümüzde ayakta kalmak için direnen ahşap evlerin çoğu ne yazık ki harabe halinde. Hani ‘bir ipliği çekilse kırk yaması dökülecek' derler ya; aynen öyle. Portakal sandığı tahtasından mobilya parçasına, kırık karyola demirinden paslı yağ tenekesine kim eline ne geçirmişse evinin dökülen kısmına iki çiviyle tutturmuş. Bilmem hangi tarihten kalma çatıların altında her şeye rağmen hayat devam ediyor. Eski sakinlerini kaybeden konakların odalarında Güneydoğu'dan göç ile gelen aileler barınmaya çalışıyor. Zeyrek, bugün sit alanı. Binaları ilgilendiren ‘ihya projesi', keşke insanlar için de söz konusu olsa... Yokuşu tırmanıp, Şeyhülislam Zembilli Ali Cemali Efendi ile Tokadî Mehmed Emin Efendi Hazretleri'ne Fatiha'nızı okuduktan sonra karşınıza ihtişamlı bir yapı çıkıyor: Zeyrek Camii Şerifi. Pantokrator Kilisesi, Bizans'ın Ayasofya'dan sonra ikinci büyük kilisesi iken Fatih tarafından camiye çevrilmiş. Kilise, Latin işgali sırasında büyük zarar görmüş. Bir Latin askerinin mihrabın sağ tarafındaki mermerlere kazıdığı yazı, o günlerden hatıra. Pantokrator Kilisesi'ni ‘alâ rivayetin' parasını ödeyerek satın alan Fatih, Ayasofya'nın ardından ikinci cuma namazını burada kılmış. Mabedin manastır kısmını medreseye, kilisesini camiye çevirmiş. Molla Zeyrek Mehmed Efendi'yi de müderrisliğine tayin etmiş. Cami ve semt, adını işte bu Molla Zeyrek'ten alıyor. 10 sene sonra Fatih Külliyesi'nin inşası tamamlandığında medrese oraya nakledilmiş. Zeyrek ise ‘selatin cami' olarak hizmetine devam etmiş. Asırlar boyunca kimler geçmemiş ki bu mekandan. Eğer eski yazı bilir de bahçe duvarında yer alan kitabeyi okursanız ‘bu makam'ın Akşemseddin'e mensup olduğunu, birçok ALLAH dostunun burada mekan tuttuğunu öğrenebilirsiniz. Şeyh İlâhî Emir Buharî, Sofyalı Bâli Efendi, Atpazarlı Osman Fazlullah Efendi, Bursalı İsmail Hakkı Hazretleri ile Halvetî-Şabanî büyüklerinden Çerkeşli İbrahim ve Halil efendilerin Zeyrek'te sakin olduğunu anlatıyor kitabe. İsmail Hakkı Bursevî, hocası Osman Fazlullah Efendi'nin emriyle caminin bir köşesinde 90 gün halvete girdikten sonra hilafet almış. Caminin mihrabı 18. asrın izlerini taşısa da minberi binanın aslından ayırmanız mümkün değil. Aynı dönemlere ait kilise yıkıntılarından istifade ile yapılmış. İhtiyacın mekana uyumlu malzeme ile karşılanması örnek bir davranış. Kubbeyi taşıyan kırmızı mermer sütunlar, 1756 yangını ve 1766 depremlerinden sonra yuvarlak sütunlarla yer değiştirmiş. Yuvarlak direkler ve yivler depremin sarsıntısını dengeli olarak dağıtıyormuş. 1966 yılından sonra büyük ölçüde restore edilen cami, günümüzde de bakıma muhtaç. Vakıflar tarafından başlatılan tamirat çalışmaları sevindirici. Caminin önünde ise tarihî binadan çevirme lüks bir restoran, Zeyrekhane yer alıyor.

	Gönderen	Konu: Fetihten sonra ikinci cuma namazının kılındığı mabet: Zeyrek (Okunma Sayısı 62 defa)
0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.