Rastgele Bacım


	Rast gele bacım! Gölyazı, Bursa’nın Nilüfer ilçesine bağlı bir balıkçı köyü. Uluabat Gölü’nün üzerinde yeşil bir yarımadaya kurulmuş bu şirin belde; diğer balıkçı köylerinden kadınların da eşleriyle birlikte balığa çıkmasıyla ayrılıyor. Gün doğmadan her gün yüzden fazla tekne, gölde nasibini aramaya çıkıyor. Bu teknelerin en az 60'ında kadınlar var. Yaşları 40'ın üstünde olan kadın balıkçılar yaz kış demeden erkekler gibi kürek çekip ağ topluyor. Gölyazı, Bursa’nın Nilüfer ilçesine bağlı bir balıkçı köyü. Uluabat Gölü’nün üzerinde yeşil bir yarımadaya kurulmuş bu şirin belde; diğer balıkçı köylerinden kadınların da eşleriyle birlikte balığa çıkmasıyla ayrılıyor. Sabahın ilk ışıklarıyla her gün yüzden fazla tekne, gölde nasibini aramaya çıkıyor. Bu teknelerin en az 60’ında kadınlar da var. Yaşları 40’ın üstünde olan kadınlar, yaz kış demeden erkekler gibi kürek çekip ağ topluyor. Hiçbiri hallerinden şikâyetçi değil. Çünkü ‘hayat müşterek’ ve ekmek balığın ağzında... Onların tek derdi çocuklarının okuyup iyi bir işin ucundan tutması … “Çocuklarımı gölde tuttuğum turnayla okuttum. Çalışmazsan ekmek yok ablam.” Eşi Süleyman Bekler’le balıktan dönen Asuman Bekler’e ait bu sözler, balığa çıkan kadınlarla konuşmamızın özeti gibi… Hüsniye Aktaş (57) da ‘göl kadınları’ndan. Her gün kocası Ali İhsan Aktaş’la balığa çıkıyor. Çocukları evlenip Bursa’ya yerleşmiş. “Balıktan ancak karnımızı doyurabiliyoruz. Burda genç nesle ekmek yok.” diyor. Ali İhsan Aktaş söze girip devam ediyor: “Evvelden ortak çalışıyorduk. Gölde kerevit boldu. Hanımlar evde idi. Kazanç iki kişiye de yetiyordu. Göl kirlendi, şimdi kurtarmıyor. Bizler de eşlerimizle çıkmaya başladık.” Kadın kadına balığa çıkanlar çok az da olsa var. Nazmiye Liman’la (47) Perihan Duran (53) dört yıldır birlikte avlanıyorlar. Gölde fazla açılmadan kıyıda ağla avlanan bu iki kadının tuttuğu balıkları, çocukları pazarda satıyor. Kadınların balığa yaygın bir şekilde çıkması 1986 yılından sonra olmuş. Gölyazı’da balıkçılık, özellikle 1980’li yıllarda kerevit üzerine yoğunlaşmış. Gölde mevsimine göre günde 20-25 beş ton kerevit çıkıyormuş. Tatlı su istakozu olan kerevit, yurtdışına ihraç edildiği için belde halkı iyi de gelir elde etmiş. Balıkçıların anlattığına göre Çernobil faciası kerevitin sonunu getirmiş. O tarihten bu güne kadınlar gölde eşlerini yalnız bırakmıyor. Kadinlarin baliğa çikmasi ekonomık... Gölyazı Belediye Başkanı Ethem Şahin, kadınların gölde avlanmalarının gerekçesinin ekonomik nedenlere bağlı olduğunu ifade ediyor. Şahin, “1986 öncesinde gölden yılda 800 ton kerevit çıkıyordu. Çernobil kazasından sonra gölde kerevit kalmadı. Daha önce gölde ortaklaşa çalışan erkekler, tutulan balıkların gelirinin bir evi geçindirememesi nedeniyle eşleri ile ya da kızlar babalarıyla birlikte avlanmaya başladı. Şu anda beldedeki bayanların yüzde 30’u, göle her gün balık tutmaya çıkıyor. Beldemizde 600 tekne var. Her gün balığa çıkan tekne sayısı 100’den fazla.” diyor. 1920’li yıllara kadar küçük bir Rum köyü olan Gölyazı’nın kuruluşu 5 bin yıl öncesine dayanıyor. Roma döneminin izlerini taşıyan Gölyazı’da, Aya Konstantin Kilisesi, Apollon Tapınağı’nın kalıntıları, antik tiyatro, antik Lapedium kenti kalesinin ayakta kalan surları gibi pek çok tarihî eser mevcut. 600 haneli beldenin nüfusu bin 800 civarında. Beldenin şimdiki sakinlerinin çoğu mübadelede Selanik’ten gelmişler, balıkçılığı burada öğrenmişler. Tarım arazisi çok az olduğu için balıkçılık belde halkının en önemli geçim kaynağı. Neredeyse tüm sokakların göle çıktığı Gölyazı’da her üç evden birinde kayık var. Gölün kenarına demir atmış rengarenk sandallar, beldeyi gezmeye gelenlerin en sık karşılaşacağı manzaralardan. Gölyazı’da hayat gün doğmadan başlıyor. Tekneler sabah saat 5-6 sularında göle açılıyor. Genellikle bir erkek ve bir kadından oluşan ekiplerde; karı-koca, nine-oğul veya baba-gelin eşleşmesi sıkça görülüyor. Her balıkçının gölde sabit paraketesi (oltası) var. Bu oltalar bizim bildiğimiz türden değil. Üzerinde yüzlerce iğne taşıyan oltalar, suyun içinde asılı şekilde duruyor. Bir buçuk iki kilometrelik alana parakete olta atılıyor. Tekneyle gelen balıkçı, tek tek bu iğneleri kontrol ederek oltaya gelen balıkları topluyor. Bu işlem yaklaşık 3-4 saat sürebiliyor. Kadınlar kürek çekerken beyler de oltayı kontrol edip balıkları topluyor. Hem de iğne uçlarına yemlik küçük balık takıyor. Balıklar, içinde göl suyu bulunan derin bir kabın içine konuluyor. Amaç balıkları mezata canlı götürmek. İş bitince, motor çalıştırılıp kayıkla tekrar geri dönülüyor. Uluabat Gölü’nde 19 çeşit balık yaşıyor. Turna, gümüş, kızılkanat ve sazan, balıkçıların yüzünü en fazla güldüren balıklar. Bu mevsim turna mevsimi. Turnaların büyüklüğü yarım kilo ila 700 gram arasında değişiyor. İsrail sazanından çektiğimiz var! Sabahları güneşin doğuşuyla sessizliğe bürünen köy, ağlarını gölden çeken balıkçıların dönüşüyle hareketlilik kazanıyor. Tekneler saat 12’deki balık müzayedesine yetişmek zorunda. Saat on bir gibi sandalını kıyıya çeken balıkçılar, balık mezatını beklemeye başlıyor. S.S Gölyazı Su Ürünleri Kooperatifi yetkililerince balıktan dönenlerin kaydı tutuluyor. Bu sıralamaya göre balıklar, mezatta açık artırmaya sunuluyor. Burada balıkçı kadınlar yok. Erkekler evin reisliğini elden bırakmıyor; hesap işlerine onlar bakıyor. Mezata katılanların sayısı hava durumuna göre değişebiliyor. Kimi zaman 150 olan bu sayı, kimi zaman 30’a kadar iniyor. Su Ürünleri Kooperatifi Başkanı Hüseyin Aydın ve müşteriler mezatta yerini alınca açık artırma başlıyor. Leğenlerde toplanan balıklar, adeta görücüye çıkıyor. Başkan, yılların vermiş olduğu tecrübeyle balıklara bakıp hemen fiyat biçiyor; “80”. Alıcılardan sesler yükselmeye başlıyor: 82, 84, 85... Balıklar en iyi fiyatı kim verdiyse onun oluyor. Turna balığının kilosu yaklaşık 7-8 YTL’ye gidiyor. Bizim katıldığımız mezatın en gözdesi yılan balığıydı. Bir balık 18 YTL’ye satıldı. Balığın alıcıları da köylüler. Satın aldıkları balıkları illere ve civar ilçelere satıyorlar. Ayaküstü Hüseyin Aydın’la konuşuyoruz. Başkan İsrail sazanından şikâyet ediyor: “Devlet hâlâ bunu sazan sınıfına sokuyor. Av yasağı kapsamına alıyor. İsrail sazanı göldeki oksijeni azaltıyor. Gölde o balık gölde yokken sazan, turna 1-1,5 kilo oluyordu. Şimdi yarım kilo.” m.tokay@zaman.com.tr KIŞIN ADA, YAZIN YARIMADA Beldenin ismi de gölün ismi de 1974’e kadar Apolyont’muş. Kıbrıs Barış Harekâtı’ndan sonra Rumları çağrıştırdığı gerekçesi ile beldenin ismi Gölyazı’ya, gölün ismi de Ulubatlı Hasan’ın, köyünün ismi verilerek Uluabat’a çevrilmiş. Kış aylarında dört metre kadar yükselen göl suları, Gölyazı köyünün iki mahallesini birbirine bağlayan yarımadayı daraltarak bir ada görünümüne büründürüyor. Köy, kışları ada, yazları da yarımada halini alıyor. Uluabat Gölü, göçmen kuşlar için doğal bir kuş cenneti. Göl Uluslararası Ramsar Sözleşmesi ile de koruma altında. Uluabat Gölü’nde 7 ada yer alıyor. Adaların sahipleri de köylüler. Bölge, tamamen sit alanı. Gölyazı, foto safaricilerin gözdesi. Köyde, kalacak pansiyonun olmaması en büyük sorun. Köyü 1 saatte yaya dolaşmak mümkün Gölyazı’ya ulaşmak kolay. Bursa-İzmir karayolu üzerinde 34’üncü km’de Gölyazı ve anıt ağaç Ağlayan Çınar’ın tabelaları yol gösteriyor size. 6 km’lik ara yolun ardından Gölyazı’ya ulaşıyorsunuz.

	Gönderen	Konu: Rastgele Bacım (Okunma Sayısı 62 defa)
0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.